Strona główna - Gazeta FarmaceutycznaPolskie Towarzystwo FarmaceutycznePolskie Towarzystwo Lekarskie
 O NAS    E-WYDANIE    REKLAMA    PRENUMERATA    KONTAKT  
WIADOMOŚCI

OPIEKA FARMACEUTYCZNA - CZY STAĆ NAS NA OPTYMIZM?

Napisano o niej w Polsce tysiące stron, także na łamach Gazety Farmaceutycznej. Wygłoszono setki referatów. Złożono dziesiątki deklaracji. Zrealizowano... zaledwie kilka programów pilotażowych. Czy opieka farmaceutyczna ma w Polsce jakiekolwiek szanse na zaistnienie?



Opieka Farmaceutyzcna (OF) rozumiana wg. definicji zamieszczonej w Ustawie o izbach aptekarskich praktycznie nie istnieje w polskich aptekach. W awangardzie pozostają za to uczelnie medyczne, stwarzając dobry grunt pod funkcjonalną OF w Polsce.

Pod względem naukowym, ostatnie lata nie były zmarnowane. Od listopada 2007 r. do kwietnia 2009 r. odbyło się kilka spotkań Wydziałów Farmaceutycznych, których celem była harmonizacja działań w zakresie nauczania opieki farmaceutycznej. Ich efektem wypracowanie następujących propozycji:
 
  • zwiększenie liczby godzin z przedmiotu „Farmacja Praktyczna w aptece” i przeznaczenie ich na nauczanie opieki farmaceutycznej, tak aby zajęcia dotyczące tych zagadnień obejmowały co najmniej 30 godzin,
 
  • zwrócenie uwagi w procesie dydaktycznym na charakterystyczne elementy opieki farmaceutycznej takie jak: zbieranie danych o pacjencie, wykrywanie, klasyfikacja i rozwiązywanie problemów lekowych, opracowanie i wdrożenie planu opieki farmaceutycznej
W bieżącym roku akademickim na wszystkich Wydziałach Farmaceutycznych przeprowadza się zajęcia z opieki farmaceutycznej, przede wszystkim w formie ćwiczeń i warsztatów. Tematyka obejmuje m.in. zagadnienia z zakresu komunikacji z pacjentem, jego edukacji oraz wykrywania i rozwiązywania problemów lekowych, głównie na przykładzie terapii nadciśnienia tętniczego, cukrzycy oraz astmy. Część zajęć poświęca się problematyce doboru leku OTC i doradzaniu pacjentom w samodzielnym stosowaniu leków. Wykorzystuje się przy tym komputerową aplikację do dokumentowania opieki farmaceutycznej opracowaną i przekazaną bezpłatnie na potrzeby dydaktyczne przez Pracownię Farmakoepidemiologii i Farmakoekonomiki Katedry Toksykologii CM UJ, która jest także matecznikiem pionierskiego programu opieki farmaceurycznej FONTiC, realizowanego od 2007 roku. Ponadto opieka farmaceutyczna od dwóch lat jest wymagana w części praktycznej egzaminu specjalizacyjnego z zakresu Farmacji Aptecznej.

FONTiC nadal przeciera szlaki

Program, którego w pełni rozwinięta nazwa brzmi Farmaceutyczna Opieka w Nadciśnieniu Tętniczym i Cukrzycy, realizowany jest pod kierunkiem dr Agnieszki Skowron (patrz GF numer 11/2007). Działania farmaceutów biorących udział w programie koordynuje i nadzoruje Pracownia Farmakoepidemiologii i Farmakoekonomiki Katedry Toksykologii CM UJ, która dostarcza również dodatkowe narzędzia ułatwiające prowadzenie opieki: plakaty i ulotki promujące opiekę wśród pacjentów oraz wspomnianą internetową aplikację do dokumentowania opieki farmaceutycznej (Baza FONTiC). Zbierane są w niej dane dotyczące: leków, wizyt, stylu życia, chorób, wyników badań oceniających poszczególne parametry kliniczne, wykrytych problemów lekowych oraz planu opieki. Jest to rozwiązanie odpowiadające standardom stosowanym w krajach zachodnich.

Obecnie do programu FONTiC może zgłosić się każdy farmaceuta z dowolnego miasta w Polsce - informuje dr Agnieszka Skowron. Zgłoszenie można wysłać przez stronę www.font.edu.pl, na stronie tej znajdują się również szczegółowe informacje dotyczące programu. Przed wdrożeniem OF, farmaceuta musi zaliczyć zakończony testem kurs „Podstawy opieki farmaceutycznej” udostępniony na stronie www.e-dukacja.pl.

W ramach prowadzonej opieki farmaceuta spotyka się z pacjentem w aptece co najmniej raz w miesiącu. W czasie tych spotkań prowadzona jest edukacja pacjenta, zbierane są dane dotyczące farmakoterapii i stanu zdrowia pacjenta oraz przekazywane informacje nt. stosowanych przez pacjenta leków.

Niestety trudno być optymistką – przekonuje dr Skowron - dotychczas w całej Polsce w programie wzięło udział i opiekę prowadziło 16 farmaceutów, którzy włączyli do programu 63 pacjentów i odbyli ogółem 149 spotkań. Średni wiek pacjentów objętych opieką to 62 lata, większość z nich (76%) dowiedziało się o programie od farmaceuty.

całość raportu nt. Opieki Farmaceutycznej w czerwcowym numerze Gazety Farmaceutycznej  
NADCIĄGA KRYZYS?

Choć dynamika wzrostu sprzedaży leków nieco się zmniejszyła, kwiecień był kolejnym dobrym miesiącem dla aptekarzy Wartość całego rynku aptecznego w Polsce osiągnęła 2,156 mld zł, czyli o ponad 3 proc. więcej niż przed rokiem.


Statystyczna apteka miała obroty w wysokości 158 tys. zł. Było to niemal tyle samo co w kwietniu 2008 r., ale wówczas święta wielkanocne były w marcu, a ostatnie właśnie w kwietniu. Przy okazji omawiania sytuacji na rynku w lutym informowaliśmy, że jeden wolny dzień może aptekom przynieść stratę około 60-70 mln zł w skali całego kraju. Ponadto drugi i trzeci kwartał roku tradycyjnie są najsłabsze dla rynku farmaceutycznego. Mija okres wzmożonych przeziębień i chorujemy tylko wówczas, jeśli występują duże wahania temperatury. Tymczasem od kwietnia mamy pogodę raczej letnią, bez nagłych skoków. Ponadto nie jesteśmy wyjątkiem w ogólnoeuropejskim kryzysie ekonomicznym już zaczynamy odczuwać jego skutki. Dotknie nas on na pewno, tylko jeszcze nie wiemy w jakiej skali.

Sprzedaż leków refundowanych osiągnęła wartość 978 mln zł, co dało (uwaga!) spadek o 0,8 proc. Jednak gdyby nie wspomniane święta, tempo wzrostu utrzymałoby minimalnie dodatnią wartość. Za leki na recepty pełnopłatne pacjenci zapłacili 412 mln zł (+2 proc.). W dalszym ciągu, w bardzo dobrym tempie rósł obrót preparatów OTC (+10 proc.) i wyniósł 752 mln zł. Te wyniki pozwalają firmie PharmaExpert podtrzymywać wcześniejszą prognozę wartości rynku na koniec roku – około 25,5 mld zł (+ 5 do 7 proc.).

Statystyczną aptekę odwiedziło w kwietniu 3740 pacjentów, czyli o 3,5 proc. mniej niż rok wcześniej lecz kupili oni więcej leków. W dodatku zaskakująco szybko rośnie marża apteczna. W kwietniu ogólnie wyniosła ona 26 proc. (wzrost aż o 10 proc.). Dla leków refundowanych 20 proc. (+ 11 proc.), a preparatów OTC ponad 31 proc. (+6,4 proc.). Stagnacja w obrotach nadrabiana jest więc wyższą marżą.


Pamiętajmy jednak, że wraz z nią niewspółmiernie rosną koszty wynagrodzeń i utrzymania aptek. Właśnie te fakty oraz pierwsze skutki zbliżającego się kryzysu zaczynają się negatywnie odbijać na aptecznym rynku pracy.

Marek Hilgier
* wszystkie porównania odnoszą się do kwietnia 2008 r.  Całość analizy w czerwcowym numerze Gazety Farmaceutycznej  
PUNKTY SZKOLENIOWE ZA GAZETĘ

Warto zaprenumerować Gazetę Farmaceutyczną – nie tylko dlatego, że jest niezastąpionym źródłem wiedzy o farmacji. Nasz miesięcznik posiada już 4,12 pkt. w prestiżowym zestawieniu Index Copernicus! Tym samym stwarzamy lekarzom możliwość zdobycia dodatkowych punktów edukacyjnych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia, indywidualna prenumerata fachowego czasopisma medycznego uwzględnionego w Index Copernicus umożliwia uzyskanie 5 pkt. edukacyjnych. Wystarczy przedstawienie w Okręgowej Izbie Lekarskiej dowodu wpłacenia prenumeraty. Zaprenumeruj Gazetę Farmaceutyczną już dzisiaj! Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dn. 6 października 2004 r. w sprawie sposobów dopełnienia obowiązku doskonalenia zawodowego lekarza i lekarza dentystów. Dziennik Ustaw Nr 231 Poz. 2326